مىكند اى كاش خاكى بود فاقد شعور و اراده ، و در نتيجه آنچه كرده نكرده بود ، و جزا داده نمىشد . بحث روايتى در تفسير قمى در ذيل جمله « * ( وَفُتِحَتِ السَّماءُ فَكانَتْ أَبْواباً ) * » امام فرموده : يعنى ابواب بهشت باز مىشود . و در معناى آيه * ( « وَسُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً » ) * فرمود : كوه ها چون سراب مىشود ، كه در بيابان از دور برق مىزند « 1 » . و نيز در همان كتاب در معناى آيه * ( « لابِثِينَ فِيها أَحْقاباً » ) * فرموده احقاب به معناى سالها ، و « حقب » به معناى يك سال است ، و يك سال ، سيصد و شصت روز است ، و يك روز قيامت برابر هزار سال از سالهاى دنيا است كه شما مىشماريد « 2 » . و در مجمع البيان است كه نافع از ابن عمر روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : كسى كه داخل آتش شود از آن خارج نمىشود ، تا آنكه احقابى در آن بماند ، و حقب عبارت است از شصت و اندى سال ، و سال سيصد و شصت روز است ، و هر روز قيامت برابر هزار سال از سالهايى است كه شما مىشماريد ، پس كسى اين دلگرمى را نداشته باشد كه به اين زوديها از آتش خارج شود « 3 » . مؤلف : سيوطى هم اين روايت را در الدر المنثور با عبارتى ديگر آورده ، و در آن به جاى شصت ، عدد هشتاد آمده . و ابن عمر در آن روايت گفته : احدى دلگرم نباشد . . . و نيز روايتى ديگر از رسول خدا ( ص ) نقل كرده كه فرموده : حقب چهل سال است « 4 » . و نيز در مجمع البيان آمده كه عياشى به سند خود از حمران روايت كرده كه گفت : از امام باقر ( ع ) معناى اين آيه را پرسيدم ، فرمود : اين آيه در باره كسانى است كه از آتش خارج مىشوند ، و نظير اين روايت را از احول نقل كرده « 5 » . و در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفازاً » ) * آمده كه متقيان در آن روز رستگار

--> ( 1 و 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 401 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 424 . ( 4 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 308 . ( 5 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 424 .